Hududlar va aholi muhandislik kafedrasi

Kafedra boshlig‘i - t.f.d., podpolkovnik Ibragimov Baxrom Tashmuradovich

KAFEDRA YO‘NALISHI

Kafedraning maqsadi me’yoriy hujjatlarga asoslangan holda bino va inshootlarning loyiha hujjatlarini ekspertizasi, qurilishda yong‘in xavfsizligi, qurilish materiallari, bino va inshootlar, yong‘inlarni surishtirish va ekspertizasi yo‘nalishiga doir ixtisoslik fanlari bo‘yicha o‘quv, ilmiy-uslubiy, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy-uslubiy, tarbiyaviy va ma’naviy-ma’rifiy ishlar olib borish, shuningdek, mazkur yo‘nalishdagi ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlashdan iborat.

OLIY TA’LIM DOIRASIDA:

«Yong‘in xavfsizligi» mutaxassisligi bo‘yicha kursantlarda

  • yong‘in xavfsizligini ta’minlash va yong‘inlarning oldini olish sohasida erishilgan yutuqlar va ularning rivojlanish istiqbollari haqida tasavvur hosil qilishi;
  • yong‘inlar profilaktikasi tizimining shakllanishi, bu sohadagi islohotlar natijalari va istiqbollari, yong‘inlar profilaktikasi haqidagi ta’limotlar;
  • yong‘inlarning oldini olish xizmatini hamda unda faoliyat olib borayotgan sohaviy xizmatlar, jamoat tuzulmalari bilan hamkorlikni tashkil etish;

  • yangi qurilayotgan (rekonstruksiya qilinayotgan) bino va inshootlarning respublikada amalda bo‘lgan shaharsozlik norma va qoidalari hamda boshqa qurilish me’yorlarining yong‘inga qarshi talablariga muvofiqligini tekshirish tartiblarini o‘zlashtirishini ta’minlash;

  •  yangi qurilayotgan bino va inshootlarning yong‘in xavfsizligi holatini kompleks tekshirish asoslarini bilish va unda ishtirok eta olish;

  • qurilish materiallarini ishlatish sohalari va ularning yong‘in xavfini pasaytirish bo‘yicha texnik echimlarni qabul qilish;

  • texnologik jihozlarning ichidagi yonuvchi muhitni aniqlash hisobini o‘tkazish va xona hajmidagi yonuvchi muhitni baholash;

  •  ishlab chiqarish jarayonida qo‘llanilayotgan modda va materiallarning yong‘in xavfi ko‘rsatkichlarini aniqlay olish;

  • ishlab chiqarish jarayonida qo‘llanilayotgan modda va materiallarning yong‘in xavfi ko‘rsatkichlarini aniqlay olish bo‘yicha chuqur bilimlarni, kasb faoliyati ko‘nikmalari va o‘quvlarini shakllantirishga zamin yaratish.

 

«Texnosfera xavfsizligi» mutaxassisligi bo‘yicha kursantlarda

  • texnosfera xavfsizligini ta’minlash sohalarida erishilgan asosiy yutuqlar, muammolar va ularning rivojlanish istiqbollari haqidagi tasavvurlarni shakllantirish;
  • yangi qurilayotgan (rekonstruksiya qilinayotgan) bino va inshootlarning respublikada amalda bo‘lgan shaharsozlik norma va qoidalari hamda boshqa qurilish me’yorlarining yong‘inga qarshi talablariga muvofiqligini tekshirish tartiblarini o‘zlashtirishini ta’minlash;

  • qurilish materiallarini ishlatish sohalari va ularning yong‘in xavfini pasaytirish bo‘yicha texnik echimlarni qabul qilish;

  • yong‘inlar bilan bog‘liq va texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlarning oldini olish ishlarini tashkil etish ko‘nikmalarini hosil qilish;

  • yong‘in bilan bog‘liq va texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlarda insonlarni evakuatsiya qilish jarayonini, evakuatsiya yo‘llari va chiqish joylariga qo‘yiladigan talablar haqidagi bilimlarni shakllantirish;

  • ishlab chiqarish jarayonida qo‘llanilayotgan modda va materiallarning yong‘in xavfi ko‘rsatkichlarini aniqlay olish bo‘yicha chuqur bilimlarni, kasb faoliyati ko‘nikmalari va o‘quvlarini shakllantirishga zamin yaratish. 

Yong‘in va texnosfera xavfsizligi xizmatida rahbar kadrlarni tayyorlash oliy kurslari bo‘yicha tinglovchilarda.

  • bino va inshootlarni loyihalashda va ularni qurishda respublikada amalda bo‘lgan me’yoriy hujjatlarning mehnat muhofazasiga taalluqli talablarini bajarilganligini nazorat qilishni bilishiga;
  • bino va inshootlarda sodir bo‘lgan yong‘inlar yuzasidan yong‘in-texnik ekspertizasini tayinlash va o‘tkazishning asosiy prinsiplarini bilishi va bajara olishini;

  • yangi qurilayotgan bino va inshootlarning yong‘in xavfsizligi holatini kompleks tekshirish asoslarini bilish va unda ishtirok eta olish;

  • yangi qurilayotgan (rekonstruksiya qilinayotgan) bino va inshootlarning respublikada amalda bo‘lgan shaharsozlik norma va qoidalari hamda boshqa qurilish me’yorlarining yong‘inga qarshi talablariga muvofiqligini tekshirish tartiblarini o‘zlashtirishini ta’minlash;

  • qurilish materiallarini ishlatish sohalari va ularning yong‘in xavfini pasaytirish bo‘yicha texnik echimlarni qabul qilish;

  • sodir bo‘lgan yong‘inlar yuzasidan qo‘zg‘atilgan jinoyat ishlarining materiallari bilan ishlay olish va yong‘inlar bilan bog‘liq bo‘lgan jinoyatlarni tasniflay olishni;

  • yong‘in xavfsizligi sohasidagi texnik reglamentlar, standartlar, normalar, qoidalar va boshqa normativ hujjatlar ishlab chiqilishida ishtirok etishni;

  • yong‘in xavfsizligi sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish va ularning amalga oshirilishini tashkil etish, yong‘inlar va texnogen xarakterdagi favqulodda holatlarning oldini olish borasida profilaktika ishlarini talab darajasida amalga oshirishni;

  • yong‘in xavfsizligi talablaridan asosli ravishda chetga chiqilgan yoki bunday talablar mavjud bo‘lmagan taqdirda binolar, inshootlarni va boshqa ob’ektlarni qurish, kapital ta’mirlash, rekonstruksiya qilish, kengaytirish va texnik jihatdan qayta jihozlashga doir loyiha hujjatlarining yong‘in xavfsizligi talablariga rioya qilinishiga taalluqli qismini ko‘rib chiqish va ko‘rib chiqish ko‘nikmalarini hosil qilish;

  • yong‘in bilan bog‘liq va texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlarda jamoat binolaridagi ishchi-xizmatchilarni va moddiy boyliklarni evakuatsiya qilish jarayonini, evakuatsiya yo‘llari va chiqish joylariga qo‘yiladigan talablar haqidagi bilimlarni shakllantirish.  

OLIY O‘QUV YURTIDAN KEYINGI TA’LIM DOIRASIDA:

Oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlarni sifatli tayyorlashni ta’minlash, shuningdek, dissertatsiya tadqiqotlarini olib borishda doktorant, mustaqil izlanuvchi va izlanuvchilarga ilmiy va o‘quv-metodik yordam ko‘rsatish.  

KADRLAR MALAKASINI OSHIRISH VA ULARNI QAYTA TAYYORLASH DOIRASIDA:

Favqulodda vaziyatlar vazirligi xodimlarining kasbiy darajasini muntazam oshirish asosida ularning qonunchilik normalari, sohaga oid nazariy bilimlar hamda fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar natijalari, zamonaviy qurilish materiallari va yong‘in xavfsizligini ta’minlash masalalari bo‘yicha innovatsiyalar, shuningdek, yong‘inlarning oldini olishni tashkil etishning zamonaviy uslublari sohasidagi so‘nggi yutuqlarni tinglovchilarga chuqur o‘rgatish;

Davlat ahamiyatiga molik o‘ta muhim yoki yong‘in va portlash xavfi yuqori bo‘lgan ob’ektlar, maxsus tarmoqlar, tadbirkorlik sub’ektlari hamda vazirlik va tashkilotlarning muhandis-texnik xodimlarini o‘rnatilgan tartibda yong‘in xavfsizligi asoslariga o‘qitish. 

 

ILMIY-TADQIQOT FAOLIYATI DOIRASIDA:

  • ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlash, yong‘in va texnosfera xavfsizlikni ta’minlash bilan bog‘liq muammolar yuzasidan fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlarni o‘tkazish, ularning natijalarini ta’limni fan va ishlab chiqarish bilan integratsiya qilgan holda amaliyotga tatbiq etish, jumladan:
  • mutaxassislik bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish, kasb faoliyatining ko‘zlangan natijalariga erishishda jarayonlarni modellashtirish va tizimli yondashish borasidagi ilmiy bilim, amaliy o‘quv va ko‘nikmalarni ta’minlash;

  • tegishli ilmiy-tadqiqot institutlari va ilmiy markazlarda yong‘in xavfsizligini ta’minlashga oid dolzarb mavzular bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar hamda fanlarni o‘qitish metodikasi bo‘yicha izlanishlar olib borish;

  • ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish hamda yangi ilmiy va amaliy natijalar olish, ularni ishlash va baholash;

  • internet tarmog‘ida yong‘in xavfsizligiga oid eng yangi ilmiy yutuqlar haqidagi ma’lumotlarni maqsadga yo‘nalgan holda izlash, topish va ulardan samarali foydalanish;

  • yong‘inlarning oldini olish va ularni o‘chirishga oid ilmiy to‘plamlar, mahalliy va chet el ilmiy-tadqiqot yutuqlarini o‘rganish;

  • yong‘in xavfsizligini ta’minlashdagi muammolar va dolzarb masalalar echimiga qaratilgan ilmiy izlanishlarni bajarishda bevosita ishtirok etish;

  • respublikamizda yong‘in xavfsizligini ta’minlash, ilmiy yondashuv orqali yong‘inlarning oldini olishning yangicha metodlari va vositalarini yaratish bo‘yicha fundamental va amaliy tadqiqotlar olib borish;

  • yong‘in xavfsizligi sohasidagi texnik reglamentlar, standartlar, normalar, qoidalar va boshqa normativ hujjatlar ishlab chiqilishida ishtirok etish;

  • kafedra qoshida iqtidorli kursantlar ilmiy to‘garagi ishini tashkil etish, kursant/tinglovchilarni fan yutuqlari, ilmiy ishlanmalar, maxsus va boshqa adabiyotlar bilan ishlashini, muammo va kamchiliklar ustida muntazam shug‘ullanishlarini ta’minlash;

  • ilmiy-tadqiqot natijalarini va ishlanmalarni amaliyotga tatbiq etish. 

 

Kafedrada o‘qitiladigan fanlar

  • Qurilish materiallari, binolar, inshootlar va ularning yong‘inga bardoshliligi (QMBIvaUYOB);
  • Binolar, inshootlar va ularning favqulodda vaziyatlarda bardoshliligi (BIvaUFVB);

  • Qurilishda yong‘in xavfsizligi (QYOX);

  • Yong‘in surishtiruvi va ekspertizasi (YOSvaE);

  • Amaliyot asoslari (AA). 

 

KAFEDRA FAOLIYATI

TA’LIM

«HvaAMM» kafedrasi Akademiyaning ixtisoslik fanlarni o‘z ichiga olgan kafedra hisoblanib, kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan biriktirilgan ixtisoslik fanlaridan oliy ta’lim doirasida «Yong‘in xavfsizligi» va «Texnosfera xavfsizligi» mutaxassisliklari bo‘yicha kursantlar, Yong‘in va texnosfera xavfsizligi xizmatida rahbar kadrlarni tayyorlash oliy kurslarida tinglovchilar, kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash doirasida vazirlik xodimlari va davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan o‘ta muhim davlat ahamiyatiga molik va yong‘in-portlash xavfi yuqori ob’ektlarning rahbar va injener-texnik xodimlari bilan ma’ruza, amaliy (maskan) va laboratoriya mashg‘ulotlari olib boriladi.

Mashg‘ulotlarni olib borishda zamonaviy o‘qitishning texnik vositalari va pedagogik texnologiyalardan samarali foydalaniladi. Ishchi dasturlarga muvofiq bevosita yangi qurilayotgan ob’ektlarda o‘tkazilishi lozim bo‘lgan maskan mashg‘ulotlari uchun alohida dars soatlari ajratilgan. 

 

ILM-FAN

Kafedraning «Polimer va sellyuloza asosidagi qurilish materiallarining yonuvchanligi va zaharliligi darajalarini pasaytirish muammolari» nomli Bosh ilmiy mavzusi yuzasidan professor-o‘qituvchilar tarkibi tomonidan olib borilgan ilmiy-tadqiqot ishlari natijasida bosh ilmiy-mavzuga doir har yili 10 dan ortiq ilmiy, ilmiy-ommabob maqolalar respublika miqyosidagi jurnallarida chop etib borilmoqda.

Jumladan: 2019-2020 yillarda Respublika va jahon miqyosidagi gazeta, jurnal hamda konferensiyalarda va “Yong‘in xavfsizligi” ixtisoslashtirilgan amaliy ilmiy-texnikaviy jurnallarida chop etilgan maqolalar bo‘yicha.

Белорусь Республикасида 2019 yil 29-noyabr куни ўтказилаётган конференцияda kafedra boshlig’i o’rinbosari A.V.Lityaganing “Исследование пожарообезопасности полимерных материалов с методами термогравиметричекого анализа nomli maqolasi, Samarqand shahar Mirzo Ulug’bek nomidagi Arxitekturaqurilish institutidagiMe’morchilik va qurilish muammolariilmiy-texnikaviy jurnalning журналнинг 2020 yil 1-sоnida kafedra boshlig’i o’rinbosari A.V.Lityaganing “Исследование возможности получения трудногорючих материалов использованием местных источников сырья” nomli maqolasi, kafedra o’qituvchisi M.Sh.Karimovning Yong’in o’chirish qo’l dastaklarini takomillashtirish nomli maqolasi, o’qituvchi Z.R.Ilashevning Yuqori qavatli binolarda sodir bo’lishi mumkin bo’lgan yong’inlarda insonlarni evakuatsiya qilishning ilmiy asoslarinin takomillashtirish nomli maqolalar chop ettirildi.

Kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan respublika va jahon miqyosidagi gazeta, jurnal, konferensiya va saytlartlarda 50 dan ortiq  maqolalar chop ettirilgan.

Akademiyaning veb-saytida 2020 yilda kafedra boshlig’i B.T.Ibragimovning «binolar va inshootlarning yong’in xavfsizligini taminlash dolzarb masala»,  «bino va inshootlarning yong’in va seysmikbardoshligigni oshirish muhim masala» nomli, kafedra boshlig’I o’rinbosari A.V.lityaganing «Kursantlar tomonidan tergovga qadar tekshiruv ishlarini o’rganish davom etmoqda», «Проведена беседа с учениками 2 школы», «Yong’in xavfsizligi har joyda muhim », «Спички детям не игрушка» nomli, katta o’qituvchi M.Sh. Karimovning “Yong’in o’chirish samaradorligini taminlashda yong’in o’chirish qo’l dastaklarning ahamiyati” nomli, katta o’qituvchi A.T.Ergashevning «O’qitish jarayonida innovatsion texnologiyalar», «Kursantlar shaxsiy tarkibi bilan savol-javob kechasini tashkillashtirish va o’tkazish» nomli maqolalar chop ettirildi.

Qurilishda yong‘in xavfsizligi kafedrasi katta o‘qituvchisi Lityaga Artyom Valer’evichning “Silikat kompozitsiyalari bilan modifikatsiyalangan, qiyin yonuvchan poliolefinlarni ishlab chiqish” hamda kafedra o‘qituvchisi YAkubov Qodirjon Husanboevichning “Tarkibida sellyuloza tutgan, mahalliy xom-ashyolar asosida tayyorlangan qurilish materiallarini yong‘indan xavfliligini kamaytirish” nomli mavzulari 2019 yilning fevral oyida Oliy attestatsiya komissiyasi byulletenida, e’lon qilingan va ushbu mavzularda mustaqil izlanuvchi sifatida ilmiy ishlar olib borilmoqda.

Shu qatorda, bosh ilmiy mavzu yuzasidan Rahbar kadrlarni tayyorlash oliy kurslari tinglovchilari va kunduzgi ta’lim kursantlari tomonidan ham bitiruv malakaviy ishlari bajarilmoqda. Unda asosiy e’tibor bino-inshootlarning qurilish qismi, muhandislik jihozlarining ekspertizasi va yong‘inga qarshi muhofazasi, yong‘inlarda insonlarning halok bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lgan holatlarni surishtirish ishlarini takomillashtirish qaratilmoqda. Bajarilayotgan diplom ishlari amaliyot mutaxassislari tomonidan ham yuqori bahoga baholanmoqda. 

 

AMALIYOT

Akademiyada joriy etilgan malakaviy amaliyot dasturiga asosan kafedra zimmasiga 2-kurs kursantlariga «Yo’riqchi qutqaruvchi» va «Yong’in nazorati va profilaktikasi bo’yicha mutaxassis» lavozimlarida amaliyot o‘tashlarini tashkillashtirish vazifasi yuklatilgan. Mazkur dasturga asosan har yili amaliyot ikki bosqichda amalga oshiriladi. 1-bosqichi Akademiya O‘quv yong‘in-qutqaruv qismida «Yo’riqchi qutqaruvchi» lavozimida hamda 2-bosqichi Toshkent shahar FVB Yong‘in-qutqaruv qismlarida « Yo’riqchi qutqaruvchi » va « Yong’in nazorati va profilaktikasi bo’yicha mutaxassis » lavozimlarida tashkil qilinadi.

Malakaviy amaliyotning asosiy maqsadi kursantlar tomonidan nazariy bilimlarni o‘zlashtirishni amaliyot bilan bog‘liq holda olib borishni ta’minlash, chuqurlashtirish va mustahkamlash, ularning yong‘in bilan bog‘liq real va keskin vaziyatlar uchun ruhiy va jismoniy tayyorgarligini ta’minlash, qat’iy qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini, kelgusida tayinlanadigan lavozimlar bo‘yicha kasbiy mahorat hamda amaliy ish ko‘nikmalarini hosil qilish, yuksak kasbiy tayyorgarligini, mustaqil fikrlash, tashabbuskorlik, ijodiy va jismoniy mehnatga bo‘lgan qobiliyatini shakllantirishdan iborat.

 

 

TURDOSH OLIY TA’LIM MUASSASALARI, TASHKILOT VA MUASSASALAR BILAN HAMKORLIK

Tajriba almashish va nazariyaning amaliyot bilan uyg‘unligini ta’minlash maqsadida quyidagi turdosh OTMlari va amaliy idoralar bilan yaqin aloqalar yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, o‘zaro hamkorlik memorandumlari tuzilgan va samarali ishlar olib borilmoqda:

Toshkent Kimyo texnologiya instituti;

O‘zbekiston Respublikasi X.Sulaymonova Sud ekspertiza markazi;

O‘zbekiston Respublikasi IIV Tergov departamenti;

Toshkent Arxitektura qurilish instituti;

Toshkent irrigatsiya va qishioq ho‘jaligini mehanizatsiyalashtirish instituti.

Shuningdek, respublikamizda mavjud bo‘lgan ishlab chiqarish korxonalari, loyihalash tashkilotlari hamda aholi ko‘p yig‘iladigan maskanlar bilan ham aloqalar yaxshi yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, kafedra fanlaridan mashg‘ulotlarni maskanlarda o‘tkazish maqsadida «Toshkentdonmahsulot» korxonasi, «Hotel «Uzbekistan» MCHJ, «HAYAT REGENCY TASHKENT» mexmonxonasi, «TOSHKENTBOSH PLANLITI» loyihalash instituti, «Alisher Navoiy» nomidagi davlat akademik katta teatri, «Bunyodkor» stadioni, «Halqlar Do‘stliqi» san’at saroyi kabi bir qator yirik korxonalar bilan ham hamkorlik ishlari olib borilmoqda. 

 

STAJIROVKA VA MALAKA OSHIRISH

Oliy ta’lim muassasalarining rahbar va pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimi doirasida kafedra professor-o‘qituvchilar tarkibining malakasini oshirish tizimli ravishda amalga oshiriladi.

Kafedraning 5 nafar xodimlari turdosh OTM va YOXBBda stajirovka o‘taganlar, 2 nafari Toshkent Davlat Pedagogika universiteti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazida malaka oshirganlar.

 

KAFEDRA FAOLIYATI NATIJALARI

NASHRLAR

Kafedrada olib borilayotgan uslubiy va ilmiy ishlarning natijalarini o‘quv jarayoniga tatbiq etish, fanlarni yangi avlod darsliklari bilan ta’minlash hamda o‘quv-uslubiy materiallarni muntazam ravishda takomillashtirib borish maqsadida so‘nggi yillar davomida bir qator yangi darslik va o‘quv-uslubiy qo‘llanmalar hamda tayyorlanib nashr etilgan, jumladan:

2010 yilda «Bino inshootlar va ularning yong‘inga bardoshliligi» darsligi;

2017 yilda «Qurilishda yong‘in xavfsizligi» va «Yong‘in surishtiruvi va ekspertizasi» darsliklari.

2019 yilda «Yong‘inni tergovga qadar tekshiruvi va ekspertizasi» fanidan amaliy mashg‘ulotlar o‘tish uchun uslubiy qo‘llanmalar.

2020 yilda «Qurilishda yong’in xavfsizligi» fanidan kurs ishini bajarish yuzasidan uslubiy ko’rsatma, «Binolar, inshootlar va ularning favqulodda vaziyatlarga bardoshliligi» fanidan amaliy mashg’ulotlarni o’tish uchun uslubiy ko’rsatma, «Yong’inni tergovga qadar tekshiruvi va ekspertizasi» fanidan amaliy mashg’ulotlarni o’tish uchun uslubiy ko’rsatma III-qismi chop ettirildi.

Bugungi kunga kelib kafedraning QYOX, QMBIvaUYOB, YOSvaE va Amaliyot asoslari fanlari to‘liq o‘quv-uslubiy adabiyotlar bilan ta’minlangan.

Kafedra professor-o‘qituvchilar tarkibi tomonidan me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqish hamda mavjudlariga tegishli o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish yuzasidan ham samarali ishlar amalga oshirilmoqda, jumladan:

2016 yilda «Yong‘in xavfsizligi xizmatiga oid» («Yangi qurilayotgan, rekonstruksiya va qayta jihozlanayotgan maskanlarda yong‘in xavfsizligini ta’minlash yo‘nalishi) me’yoriy hujjatlar to‘plami tayyorlangan.